Z Biblioteki Ossus, polskiej encyklopedii ''Gwiezdnych wojen''.

Tsile - żywe kryształy zamieszkujące Nam Chorios. Nazywano je również Strażnikami (duże zielone kryształy pod powierzchnią ziemi) albo Duszkami (małe kryształki rozrzucone po całej powierzchni planety). Zyskały świadomość jeszcze przed tym jak pokrywające planetę oceany wyschły, zmieniając ją w pustynię.

Historia

Kryształy rozwijały swoją świadomość i wrażliwość na Moc razem z planetą. Nigdy nie przeszkadzały im inne istoty, które osiedliły się na ich świecie. Nawet nawiązały z osadnikami telepatyczny kontakt, aby uchronić ich przed straszną zarazą, jaką był Posiew Śmierci. To za ich sprawą zbudowano wielkie działa, nie pozwalające dotrzeć na planetę ani z niej odlecieć żadnemu statkowi większemu od B-winga.

Mieszkańcy często śnili o tym, że rozmawiają ze skałami. Dopiero Luke Skywalker zorientował się, kim tak naprawdę są głosy w jego umyśle.

Ostatecznie Tsile zawarły z ludźmi umowę, za sprawą której doprowadzono do powrotu wszystkich Tsilów, jakie kiedykolwiek opuściły Nam Chorios, na ich rodzimą planetę. W zamian wzięły udział w leczeniu miejsc zainfekowanych przez drochy oraz pozwoliły na eksport cennych minerałów, aby zapewnić osadnikom godne życie.

Ciekawostki

• Szlifowane Tsile po zmianie ich sieci krystalicznej wykorzystywano w przemyśle do budowy syndroidów, igieł (samodzielnych myśliwców bezzałogowych) i innych systemów CKNR (flagowego produktu Korporacji Loronar.
• Odpowiedzialne były za przepływające co jakiś czas przez całą planetę błyskawice Mocy.
• Nawet przetworzone kryształy pozostawały świadome swojej egzystencji i uważne były przez inne za krewniaków.
• Podczas kontaktu z innymi istotami wykorzystywały obrazy, które znalazły w umysłach swoich rozmówców.

Źródła

• Planeta zmierzchu (Pierwsze pojawienie)
• Ilustrowany przewodnik po rasach obcych istot wszechświata Gwiezdnych wojen